Yaşam Becerileri Gençlik Rehberi, Eyüp Sultan Sosyal Bilimler Derneği’nin Gençlik ve Spor Bakanlığı ile 2020 - 1 Gençlik Projeleri Destek Programı kapsamında yürüttüğü öğrencilerin psikososyal gelişimini destekleme çalışmasıdır.

Eyüp Sultan Sosyal Bilimler Derneği, İstanbul’daki ortaokul ve liselerde, okul rehberlik öğretmenlerine destek olmak amacıyla Yaşam Becerileri Gençlik Rehberi projesini hazırlamıştır.

Yaşam becerileri, bireylerin gelişim sürecinde varlıklarını etkin bir şekilde devam ettirebilmeleri için hayat karşısında sahip olmaları gereken yeterliliklerdir. Yaşam Becerileri Gençlik Rehberi projesinde; ortaokul ve lise öğrencisi gençlerin; 1.İletişim becerileri; 2.Geleceği planlayabilme; 3.Hak ve sorumlulukları bilme; 4.Çatışma çözme; 5.Stresle baş edebilme; 6.Bilişim araçlarını nesnel değerlendirebilme yeterliliklerini kazandırma amaçlanmıştır.

Bir dizi yazıyla Yaşam Becerileri Gençlik Rehberi projesi kapsamında yapılan belgeselleri anlatacağım.

Bu çalışmada ‘’hak ve sorumluluklarını bilme’’ olarak isimlendirilen yaşam becerisi, eğitim sistemimizde özellikle sosyal bilgiler alanında ele alınan bir konudur. Sosyal bilgiler öğretmeni Metin Sönmez, gençlerin hak talep etme ile sorumluluklarını yerine getirme arasındaki ilişkiyi öğrenmesi gerektiğini; hak ve sorumluluklarını bilme becerisini geliştiren gençlerin kendini iyi ifade ettiğini ve hak aramada atılgan olduğunu anlattı.

Türkiye’deki eğitim sistemindeki değişimlere bakıldığında insan hakları, demokrasi vb. dersler kapsamında öğrencilere eğitim sistemi içerisinde hak ve sorumluluklar bilinci kazandırılmaya çalışılmıştır. Bireylere temel hak ve özgürlüklerin devlet tarafından tanınması ve korunması zorunludur.

Hak ve sorumluluklarının neler olduğunu bilme ve söyleme; Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin maddelerini bilme başta olmak üzere sosyal yaşamdaki hak ve sorumluluklarını bilme; hakların sorumlulukları da beraberinde getirdiğini kavrama, hak ve sorumluk ayrımını yapma, aralarındaki ilişkiyi bilme bu beceri kapsamında ele alınan konular.. Hak ve sorumluluklarının neler olduğunu bilen kişi, yaptığı davranışın sorumluluklarını üstüne alabilmektedir. Farklılıklara duyarlı olabilme; dünyada etnik ve kültürel farklılıkların olabileceğini kabul etme; toplumsal cinsiyete karşı duyarlı olabilme ve tplumsal cinsiyet rollerinin yarattığı etkiyi bilme önemli olgulardır.

Ancak, bireye hak ve özgürlükleri konusunda -çocukluktan gençliğe uzanan dönemde- temel bir eğitim verilmedikçe, bunların hukuksal metinlerde yer almasının anlamı olmayacaktır. Hak ve sorumluluk bilincinin olmazsa olmaz koşulu eğitimdir ve eğitimin ilk kademelerinden itibaren hak ve sorumlulukların öğrenilip özümsenmesi bir zorunluluktur.

Bilindiği üzere okullarımızda genellikle, öğrencilere düşünme, ifade etme, tartışma, katılma vb. demokratik davranışları sergileme imkanı tanıyan, öğrenci merkezli “anlatma” yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntem, insan hakları ve demokrasi ile ilgili temel bilgilerin edinilmesinde etkili olabilir; ancak tutum ve davranış kazandırmada etkili olması oldukça güçtür.

Etkinlik merkezli insan hakları ve demokrasi eğitimi, bireylerin günlük yaşamlarında kullanmaları gereken becerileri geliştirerek sergilemelerine çok önemli katkılar sağlayabilir. Bununla beraber okulda ve cevrede çocukların haklarını öğrenmeleri için gerekli fırsatlar yaratılmalıdır. Bu nedenle hak ve sorumluluk bilinci kazandırma ayrı bir yaşam becerisi olarak ele alınmış ve okullarda çeşitli derslerin yanı sıra rehberlik programında da bu becerinin yer alması önerilmiştir. Düz anlatım dışında çeşitli etkinlikler yoluyla öğrencilere hak ve sorumluluk bilincinin kazandırılması onların bu bilinci sosyal hayatlarına da aktarmasına yardımcı olacaktır.

Kaynak: